Blog

soma1Borçlar Kanunu 71. madde kapsamında düzenlenen tehlike sorumluluğu, sorumluluk türlerinin en ağırını oluşturmaktadır. Bu çeşit sorumlulukta, kişinin sorumluluğundan bahsedebilmek için, kusur ya da objektif özen, gözetim ödevinin ihlal edilmiş olması hususu aranmamaktadır. Özel bir kanun ya da bir kanun hükmü ile çevre için önemli ölçüde tehlike arz eden bazı işletmelerin faaliyetlerinden doğan zararlı sonuçların giderilmesi hakkında öngörülen tehlike sorumluluğunda, bu çeşit işletmelere; hava ve denizde çalışan uçak ve gemi işletmeleri, enerji işletmeleri, atom reaktörleri örnek olarak gösterilebilmektedir. Bu işletme türleriyle diğer işletmeler mukayese edildiğinde, bu işletmelerin diğerlerine oranla çok daha büyük bir tehlike eğilim ve potansiyeli arz ettikleri görülmektedir. Dolayısıyla, bu işletmelerin sahip ve işletenleri, bunların sebep oldukları zararı gidermek, tazmin etmek zorunda bırakılmışlardır.

Tehlike sorumluluğunda, tehlikeli işletmenin faaliyeti ile gerçekleşen zarar arasında uygun illiyet bağının bulunması, sorumluluğun oluşması için yeterli görülmektedir. İşletenin kusurlu olup olmaması, özen ödevini yerine getirip getirmemesi, işletmede bir bozukluk veya eksikliğin bulunmaması, meydana gelen zararın tazmini borcu yönünden hiçbir önem ve etkiye sahip değildir. Zira bunların sebep oldukları zararlarda, kusurun bulunup bulunmaması veya rolünün olup olmadığı çoğu zaman bilinemediği, ispat edilemediği gibi, sorumlu kişi her tür özeni gösterse, gözetim ve denetim ödevlerini yerine getirse, gerekli bütün önlemleri alsa bile, zararın meydana gelmesini önlemek her zaman mümkün olamamaktadır. Bu nedenle sorumluluğun bağlandığı olgu ile zarar arasında uygun illiyet bağının kurulması, sorumluluğun gerçekleşmesi için yeterli kabul edilmektedir. Bu çeşit sorumlulukta, zararın mutlaka işletmeye özgü tipik tehlikenin gerçekleşmesi sonucu meydana gelmesi gerekmektedir. Zararın tipik bir tehlike sonucu değil de başka bir sebeple mesela mücbir sebep ile meydana gelmesi halinde işletme sahibi kural olarak sorumlu olmayacaktır.

Önemli ölçüde tehlikeli işletme ve faaliyetlerin çevreye, kişilere verdiği zarara, zarar görenlerin katlanması kabul edilemez. Bu nedenle tehlike sorumluluğu kabul edilerek, özel kanunlarla veya genel nitelikte bir hükümle bunların düzenlenmesi, işletenlere veya işletme sahiplerine, üçüncü kişiler aleyhine işletmeden doğan zararların tazmin etme ödevinin yüklenmesi sağlanmıştır. Tehlike sorumluluğu, sorumluları bakımından ağır bir sorumluluk türüdür. TBK madde 71 ile düzenlenen tehlike sorumluluğuna göre; bir işletme mahiyeti veya faaliyette kullanılan malzeme, araçlar ya da güçler itibariyle sık sık veya ağır biçimde zarar doğurmaya elverişli ise önemli ölçüde tehlike arz eden işletme sayılacaktır. TBK 71’e göre; önemli ölçüde tehlike arz eden işletmenin faaliyetinden zarar doğduğu takdirde, bu zarardan işletme sahibi ve varsa işleten müteselsilen sorumlu olacaktır. 

Bir önceki yazımız olan Meclise Sunulan Soma Önergesi başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.